Baccalauréat.

“Ciel est toujours aussi bleu…”

Chef đi làm mặt buồn hiu thất thểu như Bát Giới mất vợ, hỏi chef, ngủ không ngon hả ? Chef lắc đầu trong im lìm. Căn phòng nặng như bị Phật Tổ giáng xuống một ngọn Ngũ Hành. Mãi sau chef hỏi, “ngày xưa bạn thi Bac được mấy điểm Maths ?” Thế thôi là hiểu – con chef đã rớt tốt nghiệp. Mình cười, “18 điểm.” Chef thở dài thườn thượt thấy thương. Nói với chef, “cách đây 5 năm tôi đã rất hãnh diện với con số 18, bi giờ nhìn lại thấy nó chẳng có nghĩa gì, thậm chí trên cv cũng ko thèm đề cập đến cái Bac, cho nên chuyện có Bac ngay lập tức hay phải thi lại một năm, chỉ khiến tôi bị về hưu trễ một năm là cùng, chẳng ảnh hưởng gì tới sự nghiệp của tôi hết.” Chef có vẻ như đã được an ủi cõi lòng, chép miệng “bạn rất thông minh.” Mình khiêm tốn, “cũng ko hẳn, phải 5 năm sau tôi mới nhận ra điều đó.” Ông thần nham nhở, “ko, ý tôi là 18đ Maths cơ, còn 5 năm sau thì tôi ko chắc.” Lão nói xong ôm bụng cười hô hố. :|

Thật ra thi Bac ko khó, nhưng tỉ số đậu của Pháp lại thấp hơn VN, khoảng 85%. Dĩ nhiên ko phải vì dân Pháp ngu hơn, mà bởi vì cách học và cách dạy rất khác nhau. Bản thân mình cảm thấy kết quả ở Pháp trung thực hơn ở VN. Một người qua được cái Bac sẽ có lượng kiến thức tổng quát khá rộng, tạo nên mặt bằng dân trí khá cao ở Pháp. Đó là hiệu ứng do Bac mang lại.

Mình ko có kinh nghiệp thi Bac ở VN, nhưng đã từng thi tốt nghiệp cấp 2, trong trí nhớ là ai nấy lao ra học điên cuồng, học phụ đạo ở trường, học thêm ở nhà thầy cô, còn phải truy bài mỗi chiều, weekend cũng phải mò lên trường trả nợ nếu chưa thuộc bài, ngoài ra còn có đề cương soạn sẵn cứ theo đó mà học thuộc lòng hay giải bài cho nhuyễn là xong. Nói chung là được kèm sát nút, lo tận răng, dâng tận miệng, chỉ việc lăn ra nhắm mắt nhắm mũi mà học. Có lẽ thi cấp 3 cũng trên nguyên tắc như vậy, chỉ là học nhiều hơn một chút.

Còn ở Pháp, ko ai quan tâm chuyện bạn có hiểu bài hay ko, có chép bài hay ko, có học bài hay ko. Đó là chuyện của riêng bạn, tự xử. Xuyên suốt mấy năm cấp 3 chẳng bao giờ có thi học kỳ hay kiểm tra 15′ hay khảo bài đầu giờ. Cuối mỗi trimestre thầy cô bộ môn dặn rõ ngày giờ kiểm tra, nội dung bài kiểm lúc nào cũng là “tất cả những gì đã học”. Những môn học bài, nếu hên trúng thầy cô lịch sự thì sẽ đọc bài chu đáo cho học trò chép, còn trúng thầy cô cà lơ phất phơ thì dzô lớp nói tía lia tùng xèo ai chép được nhiêu thì chép. Những môn hiểu bài, thầy cô chỉ giảng lý thuyết chứ ko sửa bài tập loạn xạ như ở VN, tự bạn phải đi thư viện tìm sách mà nghiền ngẫm, ko hiểu thì hỏi. Còn đề cương hay học thêm là chuyện cổ tích.

Kinh nghiệm đau thương của mình trải đều từng môn, ví dụ:
– Philosophie đụng phải ông thầy cùi mía, dzô lớp toàn kể chuyện đời tôi, ko có cours kiếc dàn bài phân tích gì hết. Hệ số môn lại thấp nên chẳng thằng nào rãnh rang lên thư viện tìm tài liệu mà học, kết quả là đi thi ko có lấy một cuốn tập cầm coi đỡ buồn, lại trúng cái đề chát chúa: phân tích quan điểm gì gì của Rousseau, đọc đề là điếc rồi. Báo hại cả lớp thi môn này dưới điểm trung bình.
– Maths thì gặp ông thầy bị cháy giáo án, còn 2 tuần nữa thi mà mới bắt đầu dạy phần probabilité (đổ xí ngầu các kiểu ấy). Thậm chí còn ko có thời gian để giải một cái đề làm vốn. Đi thi xui xẻo trúng phần đó chiếm 5đ, tụi trong lớp té xỉu.
– Science Ingénieur, môn này ở VN chính là kỹ thuật công nghiệp, ko có cours, chỉ có thực hành như vẽ bản đồ 3D của bù loong trên máy, thao tác và lập trình một dây chuyền sản xuất nước hoa – in ấn (grafcet), nối mạch điện… Trong mỗi giờ thực hành, thầy giải thích đến đâu bạn tự chép đến đó. Đề thi dài 25 trang A4, nghiên cứu xong là hết 3 tiếng, còn 1 tiếng làm bài. :|
– Sử Địa thì khá dễ chịu. Đề thi luôn có một đoạn văn dẫn số liệu chi tiết khoảng 1 trang A4, cho nên ko cần làm cái chuyện vớ vẩn là học thuộc lòng anh Phan Đình Dót lấp lỗ châu mai vào ngày nào ở đâu bla bla bla, chỉ cần nhớ những mốc thời gian chính để kể lại sự việc và phân tích vấn đề đó theo cái nhìn của bạn. Ví dụ như Địa Lý thì đề cho một đoạn miêu tả khí hậu miền Nam, xong nó hỏi bạn tại sao, rồi thời tiết như thế thì dẫn đến nền kinh tế nào là đặc thù… Nếu tinh tế, nhờ vào đoạn văn đó bạn đã trả lời được phân nửa câu hỏi rồi. Nói chung, cần một kiến thức khái quát rộng và một khả năng diễn giải vấn đề mạch lạc. Ko cần học thuộc bài như mấy con vẹt rồi cuối cùng hok biết xem bản đồ thế giới (như mình !).
– Những môn ngoại ngữ giáo viên nào cũng cho viết luận túa lua xua, ko dạy văn phạm và từ vựng, cái đó bạn phải tự tìm hiểu ở nhà, lên lớp chọn ra những lỗi thông dụng để sửa. Kết quả là, đứa nào đã có căn bản thì khả năng đọc viết tiến rất nhanh, còn đứa nào mất căn bản thì ngày càng điếc. Đề thi luôn có 2 phần: comprehension gồm một đoạn văn khoảng 1000 từ và câu hỏi – đọc hiểu trả lời, exposition gồm một chủ đề xoay quanh đoạn văn trên – phân tích bình luận khoảng 500 từ. Năm mình thi, đề cho phân tích những mặt lợi và hại của Internet ảnh hưởng đến giới trẻ, bạn Florent ngồi kế bên liệt kê chừng 50 trang web yêu thích xong chấm hết. =))
– Sport thì lực bất tòng tâm: bơi 250m trong 5’30 được 20đ, thời gian càng tăng điểm càng giảm và phải bơi đủ 3 kiểu là bơi bướm, bơi sải và bơi ếch, mình bơi…15′ = dưới điểm trung bình ! :| Basket thì chia đội ra thi, mỗi đứa phải có ít nhất 2 cú lên rổ, mà tụi nó toàn 1m7 trở lên, mình lên rổ với ai ? :( Cũng may thầy chấm cho mấy đường chuyền đẹp = trên điểm trung bình. Chỉ có Badminton là khá tốt. Ngoài ra còn rất nhiều môn có thể chọn để thi Bac như pingpoong, voley, chạy vượt chướng ngại, handball, đua xe đạp địa hình… Tất cả mọi người đều phải chọn một groupe gồm 3 môn để thi. Ai hên thì chọn được groupe có cả 3 môn phù hợp với bản thân, nếu ko thì phải chọn groupe nào có khả năng giành điểm bổ trợ cho nhau tốt nhất. Quan trọng là ai cũng phải thi, chứ ko phải như ở VN, đứa nào nằm trong đội tuyển thì được miễn sport, lại còn cho 10đ, thật là bịnh. :)) 

Nhìn chung, với cách dạy ở Pháp (hay các nước phát triển nói chung) – ko chạy theo chỉ tiêu, kiến thức ko quá dồn dập nặng nề nhưng lại có độ thẩm thấu cao. Học sinh tự quản lý thời gian và bố trí phương pháp riêng, từ đó hình thành tác phong năng động độc lập trong suy nghĩ, đẩy mạnh sức sáng tạo của từng cá thể. Ngoài ra môn thể dục được xem trọng giúp học sinh phát triển trí tuệ tối đa đi kèm một cơ thể lành mạnh. Tuy nhiên, nó cũng có điểm yếu là đa phần thầy cô ko làm hết trách nhiệm của mình, dẫn đến mối quan hệ học đường ko có nhiều kỷ niệm sâu sắc như ở VN. Tất cả chỉ gói gọn dưới hình thức mua bán kiến thức mà thôi. Tuổi 18 lớn lên với kiến thức vững vàng, thân hình vạm vỡ nhưng mà tâm hồn chật hẹp nhỏ bé, nếu ko muốn nói là rất vị kỷ.

Mình không đem nền giáo dục của hai đất nước lên bàn cân so sánh, vì hoàn cảnh kinh tế và lịch sử phát triển hoàn toàn khác nhau, hơn nữa chương trình học đã trở thành guồng quay bất tận, một cá nhân ko thể nào thay đổi hoặc thoát ra. Chỉ có phương pháp tiếp nhận và thẩm thấu nó là tuỳ thuộc vào mỗi người. Lấy ví dụ nho nhỏ thể hiện sự độc lập trong cách học là việc đọc sách. Từ sách giáo khoa, sách giải Toán Lý Hoá, sách luận văn, sách văn phạm ngoại ngữ cho đến sách báo chung chung nâng cao hiểu biết tuỳ gu mỗi người. Ngoài ra có thể chơi một môn thể thao đều đặn như bơi lội, cầu lông hay chạy bộ buổi sáng. Quan trọng là khi đụng phải vấn đề nan giải trong học tập, bạn phải có xu hướng tự mình tìm cách trả lời trước, sau đó mới đến những biện pháp hỏi han bạn bè thầy cô, cuối cùng nếu vẫn vô phương thì đi … học thêm.

Đó là kinh nghiệm riêng của mình. Ngày xưa ở VN mình ko đi học thêm bao giờ, vì những gì thầy cô giảng trong mấy lò luyện đều có trong sách giáo khoa, rộng hơn thì có trong mấy cuốn bài tập nâng cao. Mình thích đọc sách giáo khoa từ nhỏ, nhất là mỗi lần đi toilette hay cầm một cuốn dzô ngồi đọc. =)) Kết quả ko được nhất lớp nhất trường, thậm chí năm lớp 9 thi vào mấy trường điểm cũng rớt bạch bạch, nhưng thành tích nếu đem so với mặt bằng chung của học trò VN thì có thể xếp vào hạng khá, là top 5 của lớp. Quan trọng là học hành rất nhẹ nhàng tài tử, năm 11 vẫn có thời gian ngồi tỉ mẩn làm thiệp bán mùa Noel / Valentin kiếm chút đỉnh đổ xăng, mỗi tuần vẫn luyện xong một cuốn tiểu thuyết, weekend thì lên trường luyện thi Học Sinh Giỏi Anh Văn hay Văn gì đấy… Có lẽ tâm lý ko phải đối diện với kỳ thi Đại Học nên khá nhàn nhã. Mãi sau này lên Master bị sức ép của luận văn + việc làm đuổi tới chân mới bắt đầu thấy mệt mỏi.

Mình không đem những suy nghĩ này nói với chef khi ổng nhờ mình kèm maths cho con gái ổng, mình chỉ hỏi, con ông học như thế nào ? Trả lời: thấy nó học điên cuồng sáng trưa chiều tối mà không biết sao vẫn rớt. Mình cười, vậy thì bảo nó học ít lại mà lên thư viện tìm sách đọc nhiều thêm chút, còn chuyện dạy thêm thì xin lỗi là tôi ko có khả năng. :p Thi Bac mà rớt thì chỉ có 1 lý do: lười học. Nó ko đề cập đến những vấn đề hóc búa như concours vào Master hay vào trường chuyên, nó chỉ đòi hỏi bạn phải chuyên cần tự học, chỉ cần 2h mỗi ngày học cours và giải bài, có thể ko tốt nghiệp loại xuất sắc nhưng mà dư sức qua cầu. Gặp phải cái đứa lười mà phụ huynh lúc nào cũng kêu gào con tôi học ngày học đêm thì có điên mới dây vào, đến lúc đổ bể thì tha hồ đưa đầu ra cho chúng sỉ. =))

Mà sao mỗi lần mình đi phỏng vấn ko ai hỏi mình ngày xưa thi Bac được mấy điểm nhỉ ? Chẹp. :(

Bình Yên.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s